زونا چیست؟
یکی از بیماری هایی که اغلب بزرگسالان با آن مواجه می شوند زونا است اما در مواجهه با این بیماری افراد مسائل زیادی را در ذهن خواهند داشت.
با این مسئله روبرو هستند که آیا این بیماری به طور کامل بهبود پیدا می کند یا خیر و آیا امکان انتقال آن به دیگر افراد وجود دارد؟
طبق نظر متخصصان زونا یک بیماری عفونی کاملاً فعال است که نشات گرفته از ویروس آبله مرغان بوده و در سلول های عصبی ایجاد می شود.
امکان نهفته بودن این ویروس برای سال های طولانی در بدن افراد وجود دارد و بنا به دلایل مختلف از جمله استرس یا اختلال در عملکرد سیستم ایمنی ممکن است در بدن فرد فعال شده و علائم شدید این بیماری همراه با درد بروز داده می شود.
زونا از آن دسته بیماری هایی است که اغلب افراد بزرگسال و بالای ۵۰ سال به آن مبتلا می شوند بر اثر این بیماری ضایعه های پوستی شبیه به تاول در سطح بدن پدیدار شده و پس از آن زخم های دردناکی به وجود می آید.
این بیماری زمانی خطرناک می شود که این تاول ها یا زخم ها در بخش های حساس بدن از جمله چشم به وجود آید.
با این حال این تاول ها در سطح بدن بزرگ تر شده و در نواحی خاصی از جمله شکم، سینه گردن و پشت بیش از دیگر نقاط دیده می شود.
افراد مبتلا به زونا درد و سوزش بسیار زیادی را به واسطه آسیب های پوستی تجربه می کنند، متخصصان توصیه می کنند که تا حد ممکن از ابتلای به این بیماری جلوگیری کرده و با تقویت سیستم ایمنی بدن از چنین بیماری خطرناکی پیشگیری نمایید.
مهم است بدانید زونا هر چقدر هم که شدید باشد، عاملی برای مرگ افراد نخواهد بود اما دردسرها و آسیب های زیادی را برای افراد به همراه دارد.
ممکن است دوره درمان این بیماری کمی طولانی شود و در این برهه زمانی افراد مشکلات زیاد و محدودیت های فراوانی را تجربه خواهند کرد.
اگر افراد سالم با فرد مبتلا به زونا تماس پوستی داشته باشد، این عارضه به شخص دیگری انتقال داده نمی شود، مگر آنکه ناحیه تاول ها ترکیده باشد و افراد مستقیماً با زخم فرد تماس برقرار کنند.
افرادی که در کودکی آبله مرغون نگرفته اند، بیش از دیگران در معرض زونا قرار خواهند گرفت.
با تمام این تفاسیر باید بدانید که زونا یک بیماری قابل انتقال است و تا زمانی که روی زخم ها تازه باشد امکان انتقال آن به شدت وجود دارد.
علائم بیماری زونا
تمامی کسانی که به بیماری زونا مبتلا می شوند اغلب علائم و نشانه های یکسانی را بروز می دهند.
این عارضه معمولاً با لکه های قرمز بر روی پوست آغاز می شود و این دانه های قرمز نهایتاً به تاول هایی تبدیل می شود که بعد از یک هفته خارش شدیدی برای آن منطقه رخ می دهد.
لکه ها و تاول های ایجاد شده اغلب مانند برجستگی هایی است که هنگام آبله مرغون تجربه می شود.
افراد مبتلا به زونا علاوه بر خارش پوستی، سوزش و مورمور شدن پوست را تجربه می کنند و به مرور زمان درد در قسمت های خاصی از بدن پدیدار می شود.
افرادی که به زونا مبتلا می شوند با خستگی های مفرط مواجه بوده و ممکن است در ساعتی از شبانه روز تب را در حد شدید تجربه کنند،.
البته این افراد همواره با سردرد مواجه شده و مشکلاتی که برای آنها اتفاق می افتد گاهاً درونی است و باعث بروز حال نامساعد فرد می شود.
شدت بیماری زونا حدوداً یک هفته است و پس از آن تاول ها کمی خشک تر شده و تغییر رنگ می دهد و این مسئله نشان می دهد که دوره بیماری رو به اتمام است.
افراد مبتلا به زونا به مرور زمان متوجه ضعف های شدید عضلانی می شوند.
بدون آنکه فعالیت اضافه ای داشته باشند بدن حس کوفتگی داشته و حتی ممکن است در انجام فعالیت های ساده نیز ناتوان شوند.
زونا در نقاط مختلف بدن
زونا می تواند در نقاط مختلفی از بدن ایجاد شود:
زونا روی صورت
زونا معمولاً در یک طرف پشت یا قفسه سینه شما ایجاد میشود، اما همچنین میتواند باعث ایجاد بثورات در یک طرف صورت شما شود.
اگر بثورات نزدیک یا در گوش شما باشد، می تواند باعث عفونت شود یا حتی منجر به کاهش شنوایی، اختلالات تعادل و ضعف عضلات صورت شود.
زونا داخل دهان می تواند بسیار دردناک باشد و ممکن است غذا خوردن را سخت کند و حتی بر حس چشایی تاثیر بگذارد.
زونا پوست سر نیز می تواند باعث ایجاد حساسیت در هنگام شانه زدن شود.
در صورت عدم درمان، زونا روی پوست سر می تواند منجر به زخم دائمی شود.
زونا در چشم
زونا در داخل و اطراف چشم که تبخال چشم نامیده می شود، در حدود 10 تا 20 درصد افراد مبتلا به زونا رخ می دهد.
بثورات تاولی ممکن است روی پلک ها، پیشانی و گاهی در نوک یا کنار بینی ظاهر شود.
مواردی مانند سوزش چشم، قرمزی و اشک ریزش، تورم و تاری دید نیز از علائم این بیماری محسوب می شوند.
پس از برطرف شدن بثورات، ممکن است به دلیل آسیب عصبی همچنان در چشم درد داشته باشید، اما این درد در نهایت در بیشتر افراد برطرف می شود.
در صورت عدم درمان، زونا در چشم می تواند منجر به مشکلات جدی از جمله از دست دادن بینایی طولانی مدت و زخم دائمی ناشی از تورم قرنیه شود.
زونا در پشت بدن
در حالی که بثورات زونا معمولا در یک طرف خط کمر رخ می دهد، ممکن است نواری از تاول در یک طرف پشت یا پایین کمر ظاهر شود.
زونا روی باسن
زونا معمولاً فقط یک طرف بدن را درگیر می کند، بنابراین ممکن است زونا در باسن سمت راست وجود داشته باشد اما در سمت چپ نه.
مانند سایر نواحی بدن، زونا روی باسن ممکن است علائم اولیه مانند گزگز، خارش یا درد ایجاد کند. پس از چند روز، بثورات قرمز یا تاول ممکن است ایجاد شود.
در برخی افراد تنها درد بدون ایجاد بثورات پوستی احساس می شود.
با عوارض بیماری زونا آشنا شوید
برخی از آسیب ها و بیماری ها اگر در دوره کودکی اتفاق بیفتد با سهولت بیشتری سپری شده و افراد در بزرگسالی بدن نسبت به ویروس های فعال ایمن تر خواهند بود.
ویروس زونا از این دسته بیماری ها است که بهتر است که در مواجهه با این اختلال سریعا به پزشک مراجعه کرده تا مبادا عوارض شدید و وسیع این عارضه سلامت فرد را تهدید کند.
از شایع ترین و البته خطرناک ترین عوارض زونا می توان به سندروم رامسی هانت اشاره کرد.
این اختلال زمانی اتفاق می افتد که فرد با التهاب مغزی مواجه شده و یا ممکن است به دلیل اثرگذاری بیماری بر اعصاب خاص، بخشی از صورت و یا همه اجزا فلج شود.
در موارد شدیدتر احتمال از دست رفتن بینایی فرد وجود دارد و احتمال آسیب دیدگی چشم و مشکلات بینایی نیز کاملاً شایع است.
یکی از عوارضی که بین مبتلایان به زونا شایع است، دردی است که در قسمت های خاصی از بدن به وجود می آید.
اعصاب بدن ممکن است در بخش خاصی با زونا درگیر شود و معمولاً درد در همان محدوده رخ می دهد به گونه ای که ممکن است حتی تا مدت ها بعد از بهبودی این درد حس شده و محدودیت هایی را برای افراد به همراه خواهد داشت.
از دیگر مشکلات و عوارضی که در پی ابتلا به زونا اتفاق می افتد، می توان به عفونت های باکتریایی همراه با قرمزی پوست اشاره کرد.
البته در چنین مواردی تورم و احساس داغی پوست نیز کاملاً شایع است و ممکن است تا بهبودی کامل این حالات با فرد همراه باشد.
گاهی اوقات بر اثر ابتلا به زونا افراد شنوایی خود را از دست داده یا درد شدیدی را در یک گوش حس می کنند و به مرور زمان احتمال بروز سرگیجه های شدید یا از بین رفتن حس چشایی نیز وجود دارد.
در هر صورت مهم است بدانید که تمامی این عوارض در صورت ابتلا به بیماری زونا شایع است.
بهتر است که در چنین موقعیتی حتماً به پزشک مراجعه کرده تا با کنترل بیماری از شدت گرفتن آن و بروز این عوارض خطرناک جلوگیری نمایید.
تشخیص بیماری زونا
در صورت مشاهده لکه های قرمز یا تاول روی سطح پوست، باید فورا به پزشک مجرب زونا مراجعه کنید.
معمولاً متخصص بیماری های عفونی و گرمسیری می تواند این عارضه را از روی بثورات تشخیص دهد، اما گاهی لازم است از مایع داخل تاول ها نمونه برداری شود تا مشکل با دقت بیشتری بررسی شود.
با توجه به ناحیه درگیر در این بیماری مانند قفسه سینه، پزشک ممکن است عکسبرداری و آزمایش خون برای تشخیص را ضروری بداند.
اگر از بیماری خاصی رنج می برید یا دارو مصرف می کنید، حتما پزشک خود را در این مورد مطلع کنید.
پیشگیری از زونا
واکسن واریسلا زوستر می تواند از بیماری شدید و عوارض آن جلوگیری کند.
در واقع تزریق واکسن به این معنا نیست که قطعاً بیمار نمی شویم، بلکه احتمال ابتلا به این بیماری کاهش می یابد و اگر بیمار شویم علائم ما خفیف خواهد بود.
واکسن واریسلا زوستر برای همه افراد 60 سال و بالاتر توصیه می شود.
اما چه کسانی نباید واکسن واریسلا زوستر را دریافت کنند:
- زنان باردار یا شیرده
- کسانی که در حال حاضر مبتلا به زونا هستند.
- کسانی که سابقه آلرژی پس از واکسیناسیون داشته اند.
- افراد مریض و دارای تب
- افرادی که تا به حال به آبله مرغان مبتلا نشده اند.
علاوه بر واکسیناسیون، اقدامات زیر برای جلوگیری از انتشار ویروس توصیه می شود:
- پوشاندن ضایعات پوستی
- شستن مکرر دست ها
- از دست زدن و خاراندن ضایعات خودداری کنید
- عدم برقراری تماس با نوزادان نارس، آبله مرغان و افرادی که سیستم ایمنی ضعیف دارند.
راه های کنترل و درمان زونا
تمامی افراد پس از ابتلا به بیماری زونا به دنبال روش های موثر برای کنترل آسیب و درمان سریع تر آن هستند.
اگر در چنین موقعیتی به پزشک مراجعه کنید، قطعاً متخصصان استراحت بیشتر را در کنار دارو درمانی روش مناسب دانسته و معتقدند که بیماران با مراقبت بیشتر می توانند این بیماری را سپری کنند بدون آنکه عوارض جانبی و خطرناک آن را تجربه کنند.
در اولین قدم متخصصان دارو درمانی را آغاز کرده و تلاش می کنند که درد ایجاد شده بر اثر بیماری زونا را کاهش دهند.
در صورت ابتلا به این عارضه انواع داروهای ضد ویروس مانند آسیکلوویر، والاسیکلوویر و فامسیکلوویر را تجویز کرده و به کاهش درد و تسریع بهبودی کمک می کند.
برای کمتر کردن میزان تورم در سطح پوست داروهای ضد التهاب از جمله ایبوپروفن گزینه مناسبی می باشد.
اگر افراد با دردهای طولانی مدت مواجه باشند با مصرف داروهای ضد تشنج و انواع داروهای ضد افسردگی سه حلقه ای می توانند این اختلال را کنترل کنند.
به یاد داشته باشید که در صورت ابتلای به زونا، خارش پوستی مسئله ای شایع و البته کلافه کننده است در چنین موقعیتی پزشکان انواع داروهای آنتی هیستامین از جمله دیفین هیدرامین را برای بیماران تجویز کرده و به درمان خارش تا حد زیادی کمک میکند.
از ابتدای بیماری تا بعد از بهبودی کامل زونا ممکن است افراد درد زیادی را در بدن تجربه کنند، برای تسکین این دردها استفاده از انواع کرم، ژل و چسب های بی حس کننده مانند لیدوکائین گزینه مناسبی است.
برای طی کردن دوره درمان با آسیب و درد کمتر می توانید از این موارد استفاده کرده و با مراقبت بیشتر می توانید خیلی زود سلامت خود را به دست آورید.
درمان درد ناشی از زونا
هیچ درمانی واحد نورالژی پس از زونا را برای همه تسکین نخواهد داد. اغلب ترکیبی از درمان ها برای کاهش درد ناشی از زونا است.
درمان زونا با لکه های پوستی لیدوکائین
غلظت بالایی از عصاره فلفل چیلی (کاپسایسین) به عنوان چسب پوست (cutenza) برای تسکین درد ناشی از زونا موجود است.
این پچ که فقط در مطب پزشک شما موجود است، توسط پرسنل آموزش دیده پس از استفاده از داروی بی حس کننده در ناحیه آسیب دیده اعمال می شود.
درمان زونا با داروهای ضد تشنج
برخی از داروهای ضد تشنج از جمله گاباپنتین و پره گابالین می توانند در درمان دردهای ناشی از زونا موثر باشند.
این داروها فعالیت الکتریکی غیرطبیعی را در سیستم عصبی شما ناشی از اعصاب آسیب دیده تثبیت می کنند.
داروهای ضد افسردگی
بعضی از داروهای ضد افسردگی، مثل نورتریپتیلین (Pamelor)، آمی تریپتیلین، دولوکستین (Cymbalta) و ونلافاکسین (Effexor XR)، بر مواد شیمیایی کلیدی مغز که در افسردگی و نحوه تفسیر بدن شما از درد نقش دارند، تأثیر گذار می باشند.
پزشکان اغلب داروهای ضد افسردگی را برای درمان درد زونا با دوزهای کمتر نسبت به افسردگی به تنهایی تجویز می کنند.
مسکن های اپیوئیدی برای درمان درد زونا
برخی از افراد ممکن است به مسکنهای تجویزی حاوی ترامادول، اولترام، کانزیپ، اکسی کدون، پرکوست، روکسیت یا مورفین نیاز داشته باشند.
مواد افیونی می توانند باعث سرگیجه خفیف، خواب آلودگی، گیجی و یبوست شوند.
با این حال، دستورالعملهای اخیر CDC از پزشکان میخواهد که درمانهای غیرافیونی را برای درد زونا غیر مرتبط با سرطان در نظر بگیرند.
این مبتنی بر افزایش تشخیص خطر اعتیاد و مرگ در برخی از مصرف کنندگان مواد افیونی است.
در صورت تجویز، اپیوئیدها باید تحت نظارت دقیق قرار گیرند، در کمترین دوز ممکن استفاده شوند و تنها زمانی در نظر گرفته شوند که داروهای ایمن تر شکست خورده باشند.
تزریق استروئید
گاهی اوقات استروئیدها به ستون فقرات (به صورت داخل وریدی یا اپیدورال) برای درمان درد ناشی از زونا تزریق می شود.
با این حال، شواهد اثربخشی متناقض است. خطر کم عوارض جانبی جدی، از جمله مننژیت، با استفاده از آنها همراه است.
درمان زونا در روشهای خانگی
غذاهای حاوی ویتامینB مثل مرغ، گوشت گوساله، تخممرغ وغیره برای درمان این عارضه مفید هستند.
برای تسکین درد ناشی از این بیماری میتوانید از راهکارهای درمان زونا در طب سنتی که در ادامه بیان میکنیم استفاده کنید.
هندوانه
هندوانه یکی از میوه های محبوب فصل گرم است. این میوه دارای مقدار زیادی ویتامین C است که نقش مهمی در تولید کلاژن و افزایش مقاومت بدن دارد.
به طور کلی با مصرف این میوه می توانید از بیماری هایی که به پوست آسیب می رسانند مانند آبله مرغان و زونا پیشگیری کنید.
کمپرس آب سرد
می توانید چند تکه یخ را در یک نایلون قرار دهید و آن را به مدت 4 تا 5 دقیقه روی ناحیه آسیب دیده بگذارید تا خارش برطرف شود. این درمان را می توان ۲ تا ۳ بار در روز به مدت یک هفته انجام داد.
اگر آب سرد روی ناحیه آسیب دیده ریختید، آن را با یک حوله تمیز خشک کنید.
سیر
یکی از بهترین و موثرترین راه ها برای کاهش درد ناشی از این بیماری استفاده از سیر است.
یک حبه سیر له شده یا له شده را در 20 میلی لیتر آب جوش بریزید و بگذارید 5 دقیقه بماند.
پس از تهیه محلول، آن را به مدت 1 تا 2 ساعت روی ناحیه آسیب دیده قرار دهید.
راه سادهتر این است که سیر را له کنید یا بخورید و آن را به مدت 30 دقیقه روی ناحیه آسیبدیده بگذارید.
روغن درخت چای
به صورت روزانه می توانید از ترکیب روغن درخت چای با آب، روغن اسطوخودوس یا روغن زیتون برای رفع خارش و سوزش استفاده کنید.
می توانید چند قطره روغن اسطوخودوس و چای را در ماهیتابه بریزید و پارچه ای را در این مایع گرم خیس کنید. بگذارید این پارچه به مدت 15 دقیقه روی ناحیه آسیب دیده بماند تا به دمای بدن برسد.
عسل
قرار دادن 2 قاشق چایخوری عسل روی ناحیه آسیب دیده با زونا به مدت 15 دقیقه بسیار مفید است.
می توانید این کار را 3 بار در روز انجام دهید و سپس محل را با آب گرم بشویید.
چای سبز و نعناع
مقداری چای سبز و برگ نعنا را خرد کرده و به مدت 5 دقیقه در آب بجوشانید. با عصاره به دست آمده به آرامی ناحیه آسیب دیده را بشویید. اگر 4 تا 5 بار در هفته از این روش استفاده کنید، نتیجه بهتری خواهید گرفت.
نمک اپسوم
نمک اپسوم را به آب حمام اضافه کنید و قسمتی از بدن که دچار زونا شده است را به مدت 15 تا 20 دقیقه در آن بشویید. پس از این مدت، محل را با یک حوله نرم و تمیز خشک کنید.
روغن بابونه
روغن بابونه در کاهش التهاب پوست و تسکین دردهای ناشی از زونا بسیار مفید و موثر است.
همچنین این روغن گیاهی سلول های پوست را بازسازی می کند. روزانه چند قطره از این روغن را روی ناحیه آسیب دیده بریزید تا زخم ها به سرعت بهبود یابد.
دوسین
یکی از موثرترین روش های درمان زونا در طب سنتی خوردن دوسین است. برای تهیه دوسین کافیست یک واحد سیاه دانه را با سه واحد عسل ترکیب کنید.
زونا و کهیر
بثورات زونا معمولاً شامل یک راش قرمز خارش دار یا دردناک همراه با تاول های پر از مایع در یک طرف بدن است. این بیماری تنها زمانی رخ می دهد که قبلاً به آبله مرغان مبتلا شده باشید.
زونا با کهیرهای برجسته و خارش دار روی پوست متفاوت است.
کهیر معمولاً در اثر واکنش آلرژیک به دارو، غذا یا چیزی در محیط شما ایجاد می شود.
زونا و تبخال
زونا و تبخال دو بیماری ویروسی هستند که علائم مشابهی دارند اما توسط ویروس های مختلف ایجاد می شوند.
تبخال توسط ویروس هرپس سیمپلکس ایجاد می شود، در حالی که زونا با ویروس واریسلا زوستر، همان ویروسی که در اصل باعث سرخک می شود، مرتبط است.
تشخیص دقیق معمولاً با ارزیابی علائم توسط پزشک و در برخی موارد با آزمایش های آزمایشگاهی انجام می شود.
اگر مشکل شما با ادامه یا تغییر علائم به عفونت سیستمیک یا سرخک معمولی یا عفونت چهل و سه روزه تبدیل نشود، ممکن است پزشک تصمیم بگیرد آزمایش های بیشتری انجام دهد.
زونا در افراد مسن
اگرچه افراد در هر سنی ممکن است به زونا مبتلا شوند، اما در افراد بین 60 تا 80 سال شایع تر است. در سن 60 سالگی، از هر سه نفر یک نفر به زونا مبتلا می شود. به همین دلیل، زونا خطر مرگ را در افراد مسن افزایش می دهد.
حدود یک نفر از هر شش نفر مبتلا به زونا بالای 60 سال درد شدیدی را تجربه خواهند کرد. با افزایش سن، درد زونا برای مدت طولانی تری را تجربه خواهید کرد.